foto: Aneta Radziejowska

Każdy przewodnik zaleci Ci zwiedzanie Central Park- ale w żadnym nie znajdziesz tej historii:

Kiedy pierwszy raz widzi się ten pomnik - zadziwia i człowiek zaczyna się odruchowo zastanawiać, czy to nie jakiś zwid. Ale nie. Jagiełło jak żywy. Więc następuje etap drugi- paniczne szukanie w pamięci, czy może czymś się zasłużył dla Ameryki - ale nie, całkiem niemożliwe. A jednak stoi sobie w Central Parku, w pobliżu egipskiego obelisku i tuż obok Wielkiej Łąki.

Pomnik wykonał Stanisław Ostrowski, artysta, którego biografia mogłaby służyć za kanwę powieści. Jego Jagiełło przywędrował do Nowego Jorku w 1939 roku, na Wystawę Światową. Niestety - wybuchła wojna. Dzieła sztuki, które prezentowano wtedy w Pawilonie Polskim przetransportowane zostały do Muzeum Polskiego w Chicago. A Jagiełło- jakoś tak, może dlatego, że taki duży? - został w Nowym Jorku i znaleziono mu miejsce właśnie w Central Parku. Nawiasem mówiąc, Stanisław Ostrowski był także projektantem Grobu Nieznanego Żołnierza pod arkadami Pałacu Saskiego w Warszawie, to on projektował monetę z podobizną Józefa Piłsudskiego będącą w obiegu w latach trzydziestych, on wykonywał niektóre zdobienia na murach kamieniczek warszawskiej Starówki i brał udział w dekorowaniu statku m/s "Piłsudski".

A teraz ciekawostki, które udało się wyszperać w najróżniejszych źródłach i złożyć w dość niesamowitą całość:

Żoną rzeźbiarza Ostrowskiego była niemalże zapomniana poetka młodopolska. Zapomniana, ale nie do końca. To tu to tam zaczyna powracać, także jako autorka w specjalny sposób zajmująca się emocjami kobiet. Przywrócił ją naszym czasom także... Czesław Miłosz. Oto jak opowiada o tym sam na łamch Tygodnika Powszechnego/Nr 32 z 10 sierpnia 2003 r/:

"Ażeby wyjaśnić, kim była tłumaczka tego wiersza, trzeba przypomnieć o Towarzystwie Artystów Polskich w Paryżu, które działało w roku 1912 i mieściło się pod numerem bodaj 32 rue Denfert-Rocheraux, w domu, który dziwnym zbiegiem okoliczności był przez pewien czas w latach 50. moim adresem. Towarzystwo Artystów Polskich w Paryżu, które grupowało wiele sławnych dzisiaj nazwisk w polskim malarstwie i poezji, powstało dzięki funduszom paru mecenasów,/..../ Aktywnymi członkami Towarzystwa byli: rzeźbiarz Stanisław Ostrowski i jego żona, poetka Bronisława Ostrowska"

Tak zwane przypadki;)

- Tłumaczony przez żonę Ostrowskiego wiersz o którym mówi Miłosz- autorstwa Oskara Miłosza, jednej z barwniejszych postaci przewijających się przez wspominki z tamtych lat- nosi tytuł: Egipska Księżniczka. Dzieło Ostrowskiego- Jagiełło stoi tuż koło Igły Kleopatry. W roku narodzin rzeźbiarza -1879- władca Egiptu zaproponował ten obelisk władzom USA jako podziękowanie za pomoc przy budowie Kanału Sueskiego i iglica zaczęła wędrować w stronę Nowego Jorku...ścieżka życia Stanisława Ostrowskiego właśnie się zaczęła i też go miała tu w końcu doprowadzić. Po wielu wędrówkach- mieszkał między innymi we Florencji i Rzymie, pomagał wygnańcom w Charkowie - dołączył w końcu do swego Jagiełły. Zmarł w Nowym Jorku w 1947 roku.

Aneta Radziejowska

Dojazd do pomnika Jagiełły i egipskiego obelisku:

Metrem linii 6 dojechać do stacji 77th Street. Przejść dwa bloki w górę do 79 ulicy, skręcić w lewo (na zachód) i przejść Park Ave i Madison Ave do Piątej Alei. Wejść ścieżką, która jest po prawej stronie (“nad” ulicą przechodzącą przez park). Za mostkiem ścieżka rozwidla się: po lewej stronie: dojście do Jagiełły, po prawej: do obelisku, a na wprost: Great Lawn.

Linki:
Dodaj link do: