Dla miłośników historii

Nowy Jork, także i wtedy, gdy był jeszcze Nowym Amsterdamem, zaczął swój burzliwy rozwój w miejscach, które wchodzą w skład dzisiejszego Downtown. Jeśli lubisz historię, warto przejść się tzw. szlakiem patriotów. Spacer taki to ok. 2 godziny spokojnego marszu przez atrakcyjne okolice, a jednocześnie historia Ameryki w pigułce.

Ten przewodnik to przetłumaczona kilka lat temu do innych potrzeb, za zgodą Downtown Alliance, broszurka Patriotic Trail wydawana niegdyś dla turystów. Broszurka jest teraz, niestety, niedostępna. W obecnej wersji dołączyliśmy kilka informacji ważnych dla polskiego turysty oraz kilka nowych. Miłego zwiedzania!

Start

Downtown. Adres 209 Broadway. Dojedź do stacji Fulton Street (metro 4 lub 5)

1. Kaplica Św. Pawła

Wybudowana w 1766r - jest jedynym kościołem na Manhattanie sprzed rewolucji amerykańskiej, a także najstarszym budynkiem użyteczności publicznej wciąż otwartym.

W XVII wieku jej gościem był George Washington, który po zaprzysiężeniu przeszedł z Federal Hall aby uczestniczyć w mszy z okazji Święta Dziękczynienia. Będąc w kaplicy możesz wyszukać jego prywatną ławkę.

Wnętrze kaplicy zostało zaprojektowane przez Pierre L'Enfant - francuskiego architekta, który zasłynął jako architekt nowe stolicy Stanów: Washington, DC. Kaplica jest oświetlona 14 żyrandolami z ciętego szkła. Sprowadzono je z Irlandii w 1802 roku. Warto też zwrócić uwagę na ręcznie robione mrożone szkło w oknach. Szyby te były prekursorem witraży w Ameryce!

Kaplica Św. Pawła stała się głównym miejscem odpoczynku dla ratowników i ochotników pracujących na gruzach World Trade Center. Na jej ogrodzeniu wieszano najpierw ogłoszenia o zaginięciu, zdjęcia poszukiwanych, potem tysiące odwiedzających zostawiały kwiaty i pamiątki. Wszystko starannie przechowano, a dużą część tych zbiorów można oglądać w trakcie wystaw.

Kaplica otwarta jest od poniedziałku do soboty w godz. 10-5,45 po południu, w niedziele od 11-3,45, latem do 6 wieczorem.

Kierunek:
przejdź przez Browadway przy ulicy Vesey.
Stojąc przodem do kaplicy spójrz w kierunku Uptown (w prawo)

2. City Hall Park

Jedną przecznicę dalej znajduje się City Hall Park. To w tym miejscu, 6 lipca 1776 roku George Washington odczytał żołnierzom i mieszkańcom Nowego Jorku Deklarację Niepodległości. Chwilę potem rozwścieczony tłum ruszył w dół Broadway'u do parku Bowling Green, aby zniszczyć pomnik króla Anglii.

Obecnie jest to jedno z milszych miejsc w okolicy, wiosną i latem można się tam nacieszyć kwiatami, ławkami i fontanną dookoła której od zmierzchu płoną gazowe latarnie. Zimą zamiast pluszczącej wody pojawiają się gwiazdkowe wieńce i inne dekoracje.

Tuż obok niewielka elegancka willa - to City Hall, czyli ratusz wybudowany w 1811 roku, dość często można tu spotkać burmistrza miasta (brama od strony Brooklyn Bridge).

3. Woolworth Building

Po drugiej stronie Broadway'u stoi monumentalny Woolworth Building. Wybudowany w 1913 roku przez architekta Cassa Gilberta, aż do roku 1930 był najwyższym budynkiem na świecie. Jego właściciel, Frank Woolworth, za budowę zapłacił 15.5 miliona dolarów.

Kierunek:
Idź Brodway'em w kierunku południowym, trzy ulice, do Maiden Lane.
Skręć w lewo, na wschód, i przejdź jedną ulicę, do Nassau Street.

4. Maiden Lane

Historia Maiden Lane sięga holenderskich czasów Nowego Amsterdamu. Była to wtedy kamienna ścieżka ze strumieniem pośrodku. Kobiety kolonistów kąpały się w nim i prały. Było to również ulubione miejsce spotkań zakochanych par.

5. Dom Thomasa Jeffersona

W budynku numer 57 mieszkał w 1790 roku przez 6 miesięcy Thomas Jefferson. Obejmował wtedy stanowisko Sekretarza Stanu. Jefferson był trzecim prezydentem Ameryki oraz jednym z głównych autorów Deklaracji Niepodległości.

Kierunek:
Skręć w prawo (downtown) w Nassau Street, przejdź jedną ulicę do Liberty Street.
Na Liberty skręć w lewo i podejdź do głównego wejścia do Federal Reserve

6. Federal Reserve

Federal Reserve Bank of New York został założony przez Kongres w 1913 roku. Budynek zaprojektowano tak, aby przypominał włoski pałac renesansowy. Budowę tego "banku banków" ukończono w 1924 r. Jakieś 5 pięter pod ziemią umieszczony jest skarbiec. Ma drzwi, co ważą 90 ton i chroni złoto o wartości około 60 miliardów dolarów. To więcej niż przechowywuje się w Fort Knox.

Przed rewolucja amerykańską Liberty Street nazywała się Crown Street. Nazwę, z wiadomych względów, zmieniono w 1794 roku.

Kierunek:
Wróć na ulicę Nassau i przejdź w dół (w lewo) dwie przecznice do Wall Street

7 i 8 Federal Hall/New York Stock Exchange

na skrzyżowaniu Wall i Broad Street znajdziesz dwa najważniejsze w historii Ameryki budynki. Na stopniach Federal Hall stoi pomnik George Washingtona. Upamiętnia jego nominację w 1789 r na pierwszego prezydenta kraju. W trakcie ceremonii stał dokładnie tam!

Niedługo potem w tym miejscu zebrał się po raz pierwszy Kongres. I w tym budynku Kongres ratyfikował pierwsze 10 poprawek do Konstytucji. Federal Hall jest otwarty dla turystów codziennie (oprócz świąt federalnych) od poniedziałku do piątku, w godz. 9am-5pm. Wstęp jest bezpłatny.

Po drugiej stronie Broad Street, w budynku postawionym w latach 1901-1903, mieści się New York Stock Exchange, czyli nowojorska giełda. NYSE została założona w 1792 kiedy to 24 brokerów zaczęło handlować akcjami na chodniku pod drzewem przy 82 Wall Street. Dzisiaj, na parkietach giełdy, obraca się dziennie miliardami dolarów.

9. House of Morgan

Po przeciwnej stronie Wall Street stoi budynek J.P.Morgan & Co. Wybudowany w 1913 na jednej z najdroższych działek w Nowym Jorku, niewielki, bo 4 piętrowy "House of Morgan" był ekstrawagancką wizytówką ówczesnej finansjery.

16 września 1920r. zamachowcy podłożyli przed budynkiem bombę zabijając 35 i raniąc 400 osób. Na scianie budynku od strony Wall Street do tej pory widoczne są ślady po wybuchu. O zamach podejrzewano bolszewików i anarchistów, jednak jego sprawcy nigdy nie zostali złapani. Przez prawie 75 lat - aż do zamachu na federalny budynek w Oklahoma City - był to nawiększy akt terroru w Ameryce.

Kierunek:
Skręć w lewo i przejdź jedną ulicę na wschód Wall Street aż do William Street.

10. US Custom House

Budynek 55 Wall Street to jeden z dwóch najstarszych budynków na Wall Street (drugi to Federal Hall). Teraz mieści się tu luksusowy hotel. Kiedyś - U.S. Custom House. To właśnie tu pracował, jako celnik, Herman Melville i napisał część powieści "Moby Dick". Oryginalny budynek, wybudowany w 1842 roku w 1907 powiększono o dodatkowe pokoje i dodano szereg kolumn. Każda jest zrobiona z jednego kawałka granitu!

Kierunek:
skręć w prawo, w William Street i przejdź dwie przecznice na dół, do Beaver Street.

11. Restauracja Delmonico

Przy 56 Beaver Street mieści się legendarna restauracja Delmonico. Pierwszy raz otwarta w 1827 roku, do obecnej siedziby przeniosła się w 1891. To tu stworzono Lobster Newburg i tu został przedstawiony Ameryce pierwszy hamburger - "Steak Hamburg". Wśród wielu słynnych gości Delmonico znajdują się: Prezydent Theodore Roosevelt, Karol Dickens, J.P.Morgan, John D.Rockefeller.

Kierunek:
Idź ulicą William, zostawiając Delmonico po prawej, do następnej ulicy - Mill Lane.
Skręć w lewo w Mill Lane i przejdź ok. 50 metrów do Stone Street

12. Mill Lane

Jest jedną z najkrótszych ulic w Nowym Jorku. Historia Mill Lane sięga roku 1620. Stał tam wtedy holenderski wiatrak. W ówczesnych czasach - był najwyższą budowla miasta. To w tym miejscu w 1664 roku Peter Stuyvesant oddał oficjalnie Nowy Amsterdam Anglikom i to od tej pory miasto nazywa się Nowy Jork.

Ciekawostką jest fakt, że Nowy Amsterdam został oddany Anglikom bez walki: skoncentrowanym na robieniu interesów mieszkańcom po prostu było wszystko jedno, komu płacą podatki.

Stone Street była pierwszą brukowaną ulicą w Nowym Jorku, a jest jedną z ostatnich ulic z XIX-wiecznego planu miasta. Ulica i budynki zostały odrestaurowane według oryginalnego wyglądu.

Kierunek:
Skręć w prawo na Stone Street i idź w kierunku dużego budynku na wprost.
Obejdź budynek po lewej stronie, poprzez plac i Pearl Street
Nie przeocz archeologicznych ruin oznaczonych mosiężnymi poręczami.
Są to odkryte w 1979 roku pozostałości City Hall z 1650, taverny z 1670 i cysterny na wodę.

13. Fraunces Tavern

budynek z żółtej i czerwonej cegły stojący na rogu ulic Pearl i Broad jest odtworzeniem budowli z 1906 roku. Było to ulubione miejsce spotkań anty brytyjskich sił w Nowym Jorku podczas rewolucji. Pomocne było, że właściciel tawerny, Samuel Fraunces, był członkiem Synów Wolności (Sons of Liberty). To w tym miejscu, 4 grudnia 1783, generał George Washington pożegnał się ze swoimi oficerami i powrócił do Virginii jako zwykły obywatel. Później, gdy Nowy Jork był stolicą Ameryki podczas rządów Waszyngtona, w budynku mieściły się Ministerstwo Wojny, Skarbu i Spraw Zagranicznych.

Kierunek:
Przejdź przez Broad street i idź Bridge Street do Whitehall Street. Przejdź Whitehall STreet, skręć w prawo i przejdź dwie przecznice do małego parku.

14. Bowling Green

jest najstarszym parkiem Nowego Jorku. To prawdopodobnie w tym miejscu holenderski negocjator Peter Minuit kupił od Indian wsypę Manhattan za towary warte $24.

Od 1733 roku Bowling Green był wynajmowany przez mieszkańców Nowego Jorku od Korony Brytyjskiej za cenę jednej kolby kukurydzy rocznie. Wielki pomnik angielskiego władcy, który stał w miejscu, gdzie teraz jest fontanna i ozdobne korony na parkanie zostały zniszczone przez rozwścieczony tłum, który przyszedł tu 9 lipca 1776 chwilę potem, jak G. Washington odczytał deklarację niepodległości.

Żeliwne ogrodzenie parku zostało wzniesione w 1771 roku i jest tu do dziś.

15. Alexander Hamilton US Customs House

Interesujący budynek z południowej strony parku to Alexander Hamilton US Customs House. Zaprojektowany w 1907 roku przez Cassa Gilberta - tego samego, który projektował Woolworth Building.

Cztery pomniki są dziełem rzeźbiarza, Chestera Frencha, twórcy Lincoln Memorial w Waszyngtonie.

W budynku mieści się teraz Narodowe Muzeum Indian z największą w kraju kolekcją artefaktów indiańskich.

16. Szarżujący byk

Na północnej stronie parku stoi rzeźba byka. Jest to dzieło Arturo Di Modica.Ważący 7000 funtów byk w tajemniczy sposób pojawił się pewnej nocy w 1989 roku przed nowojorską giełdą. Autor zrobił niespodziankę mieszkańcom, ale bez zgody władz miasta. Szarżujący byk stał się natychmiast nieoficjalną maskotką nowojorskich maklerów.

Kierunek:
po przejściu parku Bowling Green skręć w lewo, w Broadway.
Dojdź do budynku numer 39.

17. Dom George Washingtona
Pod adresem Broadway 39 mieszkał przez pewien czas George Washington - gdy był prezydentem Stanów i gdy Nowy Jork - był stolicą. Plakietka pokazuje budynek, który stał w tym miejscu w 1790 roku. Rezydencję podarowała prezydentowi rodzina McComb.

Kierunek:
Idź w górę Broadwayem, dwie przecznice, do Trinity Church.

18. Trinity Church

To już trzeci kościół Trójcy Świętej stojący w tym miejscu. Wybudowany w 1846 roku, wysoki na 280 stóp był najwyższą budowlą na Manhattanie aż do czasu wybudowania Brooklyn Bridge. Wejdź do środka i porównaj ten kościół z kaplicą św.Pawła.

Trinity jest o prawie 100 lat młodszy, więc ma już witraże. W kościele znajduje się małe muzeum w lewym rogu głównej nawy. Pokazano w nim najważniejsze wydarzenia w historii Ameryki, Nowego Jorku i samej świątyni. Można tam obejrzeć także kopie pistoletów użytych przez Aleksandra Hamiltona i Aarona Burra podczas ich słynnego pojedynku w 1804 r.

Na przykościelnym cmenatrzu pochowanych jest wiele znanych z amerykańskiej historii osób. Spoczywają tu m.in: Alexander Hamilton - pierwszy minister skarbu, William Bradford, Robert Fulton -wynalazca, kapitan James Lawrence i Albert Gallatin - lingwista i politolog, fundator Uniwersytetu Nowojorskiego.

Rzeźbę z korzeni olbrzymiego sykamora znalezionego w gruzowisku po WTC, która stoi z boku wykonał Steve Tobin.
W filmie National Treasure tytułowy skarb był ukryty w podziemiach Trinity Church.

Leave a reply

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.